פוסטים

שו"ת בני הנעורים ט"ו בשבט

שו"ת בני הנעורים ט"ו בשבט

שאלה: וואס איז די פנימיות'דיגע עבודה פון דעם מנהג צו עסן פירות חמשה עשר בשבט?

תשובה:

דער טאג ט"ו בשבט איז מסוגל צוריק אריינצוברענגען א רוחניות'דיגע חיות און אור פון נעימות וואס זעטיגט די נשמה.

דער טבע פון א מענטש איז אז ער שפירט זיין פיזישע באדערפענישן, אבער ער קען כמעט נישט שפירן דער תענוג און אור פון זיין נשמה, און לעבן פונעם זיסן טעם פון יראה און דביקות בהשם יתברך. אדם הראשון האט יא זוכה געווען צו שפירן די אור פון זיין נשמה, און ער האט שפאצירט אין גן עדן און געשעפט חיות און תענוג מזיו השכינה, אבער ווען ער האט געגעסן פונעם עץ הדעת און געזעטיגט זיין גוף, איז ער פארטריבן געווארן פון גן עדן און פון די רוחניות'דיגע תענוגים וואס ער האט דארט גענאסן.

צוליב דעם האט די תורה אונז באפוילן די מצוה פון ערלה. אזוי ווי דער מדרש זאגט (בראשית רבה כא, ז) "מִי יְגַלֶּה עָפָר מֵעֵינֶיךָ אָדָם הָרִאשׁוֹן, שֶׁלֹא יָכוֹלְתָּ לַעֲמֹד בַּצִּוּוּי אֲפִלּוּ שָׁעָה אַחַת, וַהֲרֵי בָּנֶיךָ מַמְתִּינִין לְעָרְלָה שָׁלשׁ שָׁנִים." פון דא זעען מיר דעם תיקון פארן חטא אדם הראשון, וועלכער האט זיך נישט איינגעהאלטן ביים עסן די פרי פונעם עץ הדעת. דורך די מצוה פון ערלה וואס מען ווארט דריי יאר פון ווען מען פלאנצט א נייע בוים ביז מען עסט די פירות, איז מען מתקן דער חטא. דורכדעם וואס מיר האלטן זיך צוריק, און מיר ווארטן פארן עסן, זענען מיר מתקן דעם פגם פון עסן פארן פיזישן גוף.

אבער דאס ווארטן אליין איז נישט גענוג. כדי צו קענען מתקן זיין דעם פגם, און מעורר זיין דעם קשר צווישן דעם מאכל און די נשמה, דארף מען נאכדעם ארויפגיין און ברענגען די פירות קיין ירושלים, אינעם פערדן יאר. דארט אין ירושלים ווערט אנטפלעקט די נעימות און דעם קשר מיט השי"ת, דורך די שירות פון די לויים און די מחילות עוונות דורך עבודה און קרבנות. דער תיקון און דער אופן פון ערנערן די נשמה, איז דווקא דורך עסן די פירות אין ירושלים, בקדושה ובטהרה, ווי עס שטייט (ויקרא יט כד), "וּבַשָּׁנָה הָרְבִיעִת… קֹדֶשׁ הִלּוּלִים לַה'."

ט"ו בשבט איז דער טאג ווען עס הייבט זיך אן חניטת הפרי, און חז"ל האבן דאס קובע געווען אלס אנפאנג יאר לגבי ערלה און נטע רבעי, ווייל דעמאלט הייבט זיך אן דער תיקון פון מכניע זיין דעם גוף און מחיה זיין די נשמה.

דערפאר עסן מיר מיני פירות מיט קדושה, דורך ברכות בכוונה, שירה והודאה, און דורך מעורר זיין ביי זיך התפעלות פונעם  חסד השם וואס ווערט אנטפלעקט אין די פארשידענע סארט טעמים און אויסזען פון די פירות. דורכדעם איז מען מתקן דעם חטא עץ הדעת וואס איז געקומען דורך פירות האילן, וואס האט אראפגעשלעפט דעם מענטש און אים געגעבן צו פארזוכן א טעם בלויז פארן פיזישן גוף.

למעשה: מען דארף עסן, און דעם דעת נישט פארגעסן. מען דארף עסן צו דער זעט, אבער זעטיגן די נשמה. ווייל ווען מען זוכט תענוג רוחני, פארזוכט מען דעם אמת'ן טעם.

שאלה: וואס איז דער קשר פון "ראש השנה" צו "טו בשבט"?

אין יעדן ראש השנה דארף מען ממתיק זיין דעם דין, מברר זיין און ארויסנעמען דעם דעת דקדושה פון צווישן די קליפות. דער דעת איז באהאלטן געווארן ביים חטא אדם הראשון, און דאס איז דער שורש פון אלע מצבים וואו דער דעת ווערט פארהוילן. פונקט ווי מען איז מתקן דעם חטא אום ראש השנה דורך המלכת השם יתברך, אזוי אויך קען דער חטא האבן א תיקון אין דעם טאג חמשה עשר בשבט, ראש השנה לאילנות. מיר קענען ארויסציען דעם דעת פון צווישן די קליפות און דעם אחיזת הסט"א, דורך עסן פירות בקדושה.

שאלה: וואס קען מען טוהן למעשה, כדי צוריקצוברענגען דעם דעת?

תשובה: דורך "תפילה בכח" ברענגט מען צוריק דעם דעת. אין צייטן ווען דער גוף איז שולט איז זייער שווער צו מתפלל זיין, ווייל די אור הדעת איז אין גלות. מען שפירט מבלבול און שוואך, כאילו מען האט נישט די יכולת זיך מייחד צו זיין מיט השי"ת און רעדן צו אים מיט ריינע לויטערע מחשבות, מתוך דביקות און יראת ה'. ווען מען שטעלט זיך צו דאווענען מיט קטנות הדעת, דאן דאכט זיך פארן סיטרא אחרא אז אט, אט וועט אים געלונגען איינצושלונגען דעם מענטש. אויב דער מענטש וועט זיך אנשטרענגען דווקא אין יענע מינוטן צו מתפלל זיין מיט כח, צו מכוון זיין וויפיל ער קען, נישט אריינצופאלן אין חלישות הדעת, און גלייבן אין זיין תפילה, וועט ער גורם זיין אז דער שטן זאל אויסשפייען דעם דעת און אים צוריקגעבן די אור פון זיין נשמה פונדאסניי, און דאס וועט אים ברענגען א פרישע התקרבות להשם.

ווען בלבול פארשטעלט דעם דעת, זאל מען נישט אפשטעלן די תפילה. דווקא דעמאלט דארף מען זיך שטעלן מיט מסירת נפש. דער כח צו שטיין בשעת קטנות, איז דורך התקשרות לצדיק. אזוי איז מען מקבל דער כח פונעם צדיק צו זיין מיט השי"ת אויך בשעת מען איז מתפלל בקטנות, און אזא סארט תפילה אפילו מתוך קטנות איז אמת'ע גדלות.

וואס איז דער שייכות צווישן ט"ו בשבט און שבת שירה?

שבת שירה קומט אלעמאל אויס נאנט צו ט"ו בשבט, אדער ביום חמשה עשר אליין. ווייל ט"ו בשבט איז דער ראש השנה לאילנות, דער אנפאנג פון די יאר לגבי ערלה און נטע רבעי, וואס דאס איז דער תיקון פארן חטא אדם הראשון. דער תיקון געשעהט דורך תפילה מיט כח. ווען מען שטייט און מען דאווענט אפילו מתוך חלישות הדעת, איז מען זוכה צו בקיעת המח. דאס עפנט א מענטש'ס מויל צו קענען זינגען און לויבן השי"ת.

דורך שירות ותשבחות פאר השי"ת איז מען זוכה צו דערהערן די פנימיות פון שבת שירה. דורך שפייז פאר די נשמה שפירט sמען א טעם אין חמשה עשר בשבט. דורך אנדעקן דעם דעת, ערוועקט מען די רוחניות'דיגע חושים, צו הערן און צו שפירן רוחניות'דיגע פארגעניגן.

(עיין באריכות ליקוטי הלכות ערלה ג')

ט"ו בשבט

שאלה: וואס איז די פנימיות'דיגע עבודה פון דעם מנהג צו עסן פירות חמשה עשר בשבט?

תשובה:

דער טאג ט"ו בשבט איז מסוגל צוריק אריינצוברענגען א רוחניות'דיגע חיות און אור פון נעימות וואס זעטיגט די נשמה.

דער טבע פון א מענטש איז אז ער שפירט זיין פיזישע באדערפענישן, אבער ער קען כמעט נישט שפירן דער תענוג און אור פון זיין נשמה, און לעבן פונעם זיסן טעם פון יראה און דביקות בהשם יתברך. אדם הראשון האט יא זוכה געווען צו שפירן די אור פון זיין נשמה, און ער האט שפאצירט אין גן עדן און געשעפט חיות און תענוג מזיו השכינה, אבער ווען ער האט געגעסן פונעם עץ הדעת און געזעטיגט זיין גוף, איז ער פארטריבן געווארן פון גן עדן און פון די רוחניות'דיגע תענוגים וואס ער האט דארט גענאסן.

צוליב דעם האט די תורה אונז באפוילן די מצוה פון ערלה. אזוי ווי דער מדרש זאגט (בראשית רבה כא, ז) "מִי יְגַלֶּה עָפָר מֵעֵינֶיךָ אָדָם הָרִאשׁוֹן, שֶׁלֹא יָכוֹלְתָּ לַעֲמֹד בַּצִּוּוּי אֲפִלּוּ שָׁעָה אַחַת, וַהֲרֵי בָּנֶיךָ מַמְתִּינִין לְעָרְלָה שָׁלשׁ שָׁנִים." פון דא זעען מיר דעם תיקון פארן חטא אדם הראשון, וועלכער האט זיך נישט איינגעהאלטן ביים עסן די פרי פונעם עץ הדעת. דורך די מצוה פון ערלה וואס מען ווארט דריי יאר פון ווען מען פלאנצט א נייע בוים ביז מען עסט די פירות, איז מען מתקן דער חטא. דורכדעם וואס מיר האלטן זיך צוריק, און מיר ווארטן פארן עסן, זענען מיר מתקן דעם פגם פון עסן פארן פיזישן גוף.

אבער דאס ווארטן אליין איז נישט גענוג. כדי צו קענען מתקן זיין דעם פגם, און מעורר זיין דעם קשר צווישן דעם מאכל און די נשמה, דארף מען נאכדעם ארויפגיין און ברענגען די פירות קיין ירושלים, אינעם פערדן יאר. דארט אין ירושלים ווערט אנטפלעקט די נעימות און דעם קשר מיט השי"ת, דורך די שירות פון די לויים און די מחילות עוונות דורך עבודה און קרבנות. דער תיקון און דער אופן פון ערנערן די נשמה, איז דווקא דורך עסן די פירות אין ירושלים, בקדושה ובטהרה, ווי עס שטייט (ויקרא יט כד), "וּבַשָּׁנָה הָרְבִיעִת… קֹדֶשׁ הִלּוּלִים לַה'."

ט"ו בשבט איז דער טאג ווען עס הייבט זיך אן חניטת הפרי, און חז"ל האבן דאס קובע געווען אלס אנפאנג יאר לגבי ערלה און נטע רבעי, ווייל דעמאלט הייבט זיך אן דער תיקון פון מכניע זיין דעם גוף און מחיה זיין די נשמה.

דערפאר עסן מיר מיני פירות מיט קדושה, דורך ברכות בכוונה, שירה והודאה, און דורך מעורר זיין ביי זיך התפעלות פונעם  חסד השם וואס ווערט אנטפלעקט אין די פארשידענע סארט טעמים און אויסזען פון די פירות. דורכדעם איז מען מתקן דעם חטא עץ הדעת וואס איז געקומען דורך פירות האילן, וואס האט אראפגעשלעפט דעם מענטש און אים געגעבן צו פארזוכן א טעם בלויז פארן פיזישן גוף.

למעשה: מען דארף עסן, און דעם דעת נישט פארגעסן. מען דארף עסן צו דער זעט, אבער זעטיגן די נשמה. ווייל ווען מען זוכט תענוג רוחני, פארזוכט מען דעם אמת'ן טעם.

שאלה: וואס איז דער קשר פון "ראש השנה" צו "טו בשבט"?

אין יעדן ראש השנה דארף מען ממתיק זיין דעם דין, מברר זיין און ארויסנעמען דעם דעת דקדושה פון צווישן די קליפות. דער דעת איז באהאלטן געווארן ביים חטא אדם הראשון, און דאס איז דער שורש פון אלע מצבים וואו דער דעת ווערט פארהוילן. פונקט ווי מען איז מתקן דעם חטא אום ראש השנה דורך המלכת השם יתברך, אזוי אויך קען דער חטא האבן א תיקון אין דעם טאג חמשה עשר בשבט, ראש השנה לאילנות. מיר קענען ארויסציען דעם דעת פון צווישן די קליפות און דעם אחיזת הסט"א, דורך עסן פירות בקדושה.

שאלה: וואס קען מען טוהן למעשה, כדי צוריקצוברענגען דעם דעת?

תשובה: דורך "תפילה בכח" ברענגט מען צוריק דעם דעת. אין צייטן ווען דער גוף איז שולט איז זייער שווער צו מתפלל זיין, ווייל די אור הדעת איז אין גלות. מען שפירט מבלבול און שוואך, כאילו מען האט נישט די יכולת זיך מייחד צו זיין מיט השי"ת און רעדן צו אים מיט ריינע לויטערע מחשבות, מתוך דביקות און יראת ה'. ווען מען שטעלט זיך צו דאווענען מיט קטנות הדעת, דאן דאכט זיך פארן סיטרא אחרא אז אט, אט וועט אים געלונגען איינצושלונגען דעם מענטש. אויב דער מענטש וועט זיך אנשטרענגען דווקא אין יענע מינוטן צו מתפלל זיין מיט כח, צו מכוון זיין וויפיל ער קען, נישט אריינצופאלן אין חלישות הדעת, און גלייבן אין זיין תפילה, וועט ער גורם זיין אז דער שטן זאל אויסשפייען דעם דעת און אים צוריקגעבן די אור פון זיין נשמה פונדאסניי, און דאס וועט אים ברענגען א פרישע התקרבות להשם.

ווען בלבול פארשטעלט דעם דעת, זאל מען נישט אפשטעלן די תפילה. דווקא דעמאלט דארף מען זיך שטעלן מיט מסירת נפש. דער כח צו שטיין בשעת קטנות, איז דורך התקשרות לצדיק. אזוי איז מען מקבל דער כח פונעם צדיק צו זיין מיט השי"ת אויך בשעת מען איז מתפלל בקטנות, און אזא סארט תפילה אפילו מתוך קטנות איז אמת'ע גדלות.

וואס איז דער שייכות צווישן ט"ו בשבט און שבת שירה?

שבת שירה קומט אלעמאל אויס נאנט צו ט"ו בשבט, אדער ביום חמשה עשר אליין. ווייל ט"ו בשבט איז דער ראש השנה לאילנות, דער אנפאנג פון די יאר לגבי ערלה און נטע רבעי, וואס דאס איז דער תיקון פארן חטא אדם הראשון. דער תיקון געשעהט דורך תפילה מיט כח. ווען מען שטייט און מען דאווענט אפילו מתוך חלישות הדעת, איז מען זוכה צו בקיעת המח. דאס עפנט א מענטש'ס מויל צו קענען זינגען און לויבן השי"ת.

דורך שירות ותשבחות פאר השי"ת איז מען זוכה צו דערהערן די פנימיות פון שבת שירה. דורך שפייז פאר די נשמה שפירט מען א טעם אין חמשה עשר בשבט. דורך אנדעקן דעם דעת, ערוועקט מען די רוחניות'דיגע חושים, צו הערן און צו שפירן רוחניות'דיגע פארגעניגן.

(עיין באריכות ליקוטי הלכות ערלה ג')